MAPUTXEA, MAPUZUGUN HIZKUNTZA BIZIBERRITZEKO FIN ARI DEN HERRIA

1987tik Txilen administrazioa erregiotan banatu zen, erregioak probintziatan eta hauek komunetan. 2015ean erregioak 15 dira, 54 probintziak eta 346 komunak. 2012ko erroldaren araberan populazioaren %11,08k deklaratu zuen indigena zela. Populazio indigena guztitik 81,88k jo zuen bere burua maputxetzat. Beste herri batzuk –aonikenk, caucahue, chono, cunco eta selknam herriak esaterako- desagertutzat jotzen dira.

Maputxeen azken bi mendeotako historia euren lurren defentsaren eta berreskurapenaren eskutik bizi izan da. Lurrarekiko atxikimenduak gidatu du hein handi batean herri honen bizirauteko borroka.

KOMIKI AZOKA 2017

Informazio gehiago: KOMIKI AZOKA

Duela lau mila urte iritsitako errainak mintzatu dira orain (Zientziakaiera)

Europako lehen ‘zibilizazioan’ emakumeek izan zuten rola aztertu dute paleogenetika eta isotopoen azterketa batu dituen ikerketa batean. Migrazio handiak baino, norbanakoen mugikortasunaren garrantzia azpimarratu dute.

Kanpai itxurako zeramikak, arkuak, aiztoak eta, zenbaitetan, anbarrez, brontzez edo urrez egindako objektuak. Hori da, funtsean, arkeologoek gehien topatzen dutena brontze aroko hilobi bat induskatzen dutenean. Hori, eta gorpuzkiak, noski. Horietan oinarrituta, iraganari buruzko irakaspen ugari atera daitezke, baina, ezagutza horrek, beti ere, berezko mugak ditu. Azken urteotan, ordea, iraganera hurbiltzeko bideak biderkatzen hasiak dira. Biologia eta kimika indartsu sartu dira aztarnategietan.
Horien bitartez, errazagoa da duela gutxira arte irudikaezina ematen zuen informazioa eskuratzea. Alemaniako zientzialariek egindako azken ikerketa horren adibide da. Duela lau mila urte inguru hilobiratutakoei mintzarazi egin diete. Familiaz eta jatorriaz galdetu diete, eta erantzunak lortu ere. Erantzun partzialak, behin-behinekoak, eta zalantzez beterikoak; baina erantzunak, azken finean. Antzineko DNAren eta isotopoen analisiaren bitartez eskuratu dituzte erantzun horiek. Emaitzak astelehenean ezagutzera eman dituzte PNAS aldizkarian.

Ura eta Errekaren Astea (OÑATI)

HEZKUNTZA PROPOSAMENA (Hik Hasi)

"Kalitatezko hezkuntza bermatzeko zoru pedagogiko eta etikoa: Hezkuntza hobetzeko gakoak". Horrela izendatu zuen Hik Hasik hezkuntza-proposamena aurkezteko EHUren Donostiako Irakasle Eskolan egin zuen agerraldian. Izan ere, eskola hobetzeko da, baina hazkuntza- eta hezkuntza-baldintzak hobetzeko ere egin da dokumentua

 

Urtebeteko hausnarketa eta eztabaida ondoren, argia ikusi du proposamenak. Orain, denon eskura jarriko da edukia ezagutarazteko.
  

Non hasten da hezkuntza? Noren erantzukizuna da? Nork hartzen du parte hezkuntzan? Nork hartu beharko luke parte hezkuntzan?… Familiak eta eskolak bai, baina baita herriak (herritarrek) eta administrazioek (agintariek) ere.

Mineral eta fosilen nazioarteko 40. erakusketa. FOSMINER 2017

Informazio gehiago: BEC

Neska eta mutilek elkarrekin ala banandurik jokatu behar dute? Eskola kirola eta genero berdintasuna

Pentsa liteke, berdintasunean oinarritutako heziketa bermatu nahi bada, eredu mistoa dela egokiena. Hala uste du adibidez Itsaso Nabaskues futbolari ohi eta EHUko ikerlariak. Datuek, baina, bestelakoa erakusten dute sarri: elkarrekin jokatzen dutenean mutilek hartu ohi dute protagonismoa eta, gainera, ezin esan daiteke eskola kirolean nesken parte-hartzea areagotzen denik. Hori horrela, gaur gaurkoz eredu bananduaren alde egiten du Ainhoa Azurmendi eskubaloi jokalari ohi eta berdintasun gaietan adituak. Bi elkarrizketatuak bat datoz: hezkidetza oinarritik bertatik hasi behar da lantzen.

HAURRENTZAKO EUSKARAZKO 50 APLIKAZIO BAINO GEHIAGOKO BILDUMA: JOLASTUZ IKASIZ

Haurrak gero eta goizago hasten dira gailu teknologikoak erabiltzen. Gaur egun ohikoa da oraindik hitz egiten ez dakien haurra telefono mugikorra eskutan dabilela ikustea eta trebetasunez aritzea, gainera. Euskaraz badaude haurrentzako bereziki garatutako hamaika aplikazio eta mota askotarikoak, zorionez: ipuinak; zenbakiak, koloreak, hiztegia eta abar ikasteko jokoak; memoria lantzeko… Zerrenda honetan 50 baino gehiago bildu ditugu, baina badaude askoz gehiago. Beraz, badago nondik hasi. Haurrari telefonoa edo tableta erabiltzeko aukera ematen badiozu, eskaini iezazkiozu euskaraz dauden aplikazioak!

Tabletek eta telefono mugikorrek aurreko garaietan aisialdirako telebistak betetzen zituen funtzioak ordezkatu dituzte maila handi batean. Egun, haurrak, gero eta gehiago eta gero eta arinago, gailu hauek entretenimendurako erabiltzen dituzte. Zorionez badaude hamaika aplikazio entretenitzen diren bitartean hezi eta irakastea helburu dituztenak. Eta euskaraz ere mordoa daukagu, mota askotarikoak: batzuk besteak baino interakzio handiagoa eskatzen diote haurrari, beste batzuk familian erabiltzeko aproposagoak dira.
Hemen 50 aplikaziotik gorako zerrenda osatu dugu, funtzio eta helburu ezberdinetakoak bilduz: margotzekoak, ipuin kontalari edo interaktiboak eta jokoak (arlo eta mota ugaritakoak). Sistema eragile eta funtzioaren arabera sailkatu ditugu. Azken atalean, nagusiagoak diren haurrei zuzendutakoak jaso ditugu baita ere.
Badakizu, haurrari tableta edo telefono mugikorra erabiltzen uzten badiozu, eskaini iezazkiozu euskaraz dauden aplikazioak eta, askoz hobeto, berarekin batera erabili.

GELA ETA BURUETAKO HORMAK BOTA, IKASTOLETAKO UMEEN ONURARAKO (erreportaia)

Berrikuntza handia gertatzen ari da ikastoletako Haur Hezkuntzan. Abiapuntu eta beharrak hagitz desberdinak izanik, bakoitza bere eran eta martxan doa, baina bide berbera egiten ari dira 60 ikastola. Aldaketa nagusia haurra erdigunean jartzea da.

KOMUNITATEA

Komunitatearen balioa berreskuratu nahi dute. Adibidez, ume baten amatxiren baratzera bisita egiten dute bere jakinduria jasotzeko. Haurra harro eta amatxi ere bai.

Ernetzen ari den hazia da haurra. Berez dakar landare bihurtzeko behar duena; lurrean zabaldu eta berez joango litzateke hazten. Baina hazi horri lur egokia, eskatzen duen ura, behar duen eguzkiaren beroa eta argia eta hobeto hazteko ongarria ematen bazaizkio, landare horrek berak dakarren lorea emango du.

ESKOLA KIROLA, ZEINENTZAKO KIROLA? (Iritzia)

Eskola kirola 7-16 urte bitarteko pertsonek eskolatze aldian eta hezkuntza sistemaren barruan irakas-orduetatik kanpo egien duten kirol antolatua da. Eskola Kirolak izaera hezitzailea du eta haren helburua parte hartzaileei heziketa integrala, epe luzerako kirol heziketa, kirol mota ezberdinak ezagutzea eta eskola-haur GUZTIEI parte hartzeko aukera bermatzea da. Altu esan daiteke beraz, legeen arabera “Lehiaketa ez dela jomuga”.

Eskola kirolak defendatzen dituen helburu nagusiak azaldu eta gero, hurrengo lerroetan eskola kiroleko hezitzaile bezala eta eskola kirolean ikasle nintzeneko esperientzietan oinarrituz, hausnarketa kritiko bat konpartitu nahiko nuke

“Ez da jotzen” esatetik, enpatia bilatzeko ariketara (artikulua)

Nola jokatu haurrak jotzen duenean, eta nola, haurrari jotzen diotenean? Nerea Mendizabal psikopedagogoak “ez da jotzen” ohiko mezutik haragoko alternatibak luzatzen ditu, elkarrizketatik abiaturik, haurrarekiko babesa eta enpatia bilatzea proposatzen du.

 

 

“Ez da jotzen!”, esaten diogu haurrari kideak jostailua kendu dionean bultza egin badio. “Ez da jotzen!”, oihu egiten diogu amorruz beterik dagoen haurrari kide bati ostikoa eman badio. “Ez da jotzen!”, oihu egiten diogu haurrari beste baten erasoari aurre egiteko zaplaztekoa eman badio. “Ez da jotzen!”, esaten dugu, baina haurrak jo egiten du. Defenditzeko, amorrua duelako, bere espazioa, bere nia, bere jostailuak defenditu nahi dituelako, edo dena delakoagatik haserre dagoelako… Eta jasotzen duen haurrari, gaur batek eta bihar beste batek jo egiten dion haurrari, “ba zuk ere jo!” esaten diogu. Eta oraindik badira, “ez da jotzen!” oihu egiten diotelarik haurrari ipurdikoa, zaplaztekoa edo belarrondokoa ematen dioten gurasoak.
Oro har, guraso eta hezitzaileok ez dakigu nola kudeatu jotzearen gaia. “Ez da jotzen!”, esatea ez da aski. Bere burua, bere jostailua, bere espazioa defendatzeko jo duen haurrari ere, “ez da jotzen”, esan behar diogu? Eta jotzen ez duen haurrari, “ba zuk ere jo!”, esan behar diogu?
Abiapuntua: Helduok ere min egiten dugu
Nerea Mendizabal psikopedagogoa Komunikazio Ez Bortitzean aditua da, eta jotzearen gaiaz asko hausnartu du. Gaira hurbiltzeko,“ez da jotzen!” esaten dugunean horren atzean zer dagoen argitu nahi du lehenik Mendizabalek. “Min egiteaz hitz egin behar dugu, ez dugu nahi minik egitea eta ez dugu nahi minik hartzea. ‘Ez da jotzen!’ esaten dugunean, intentzio onenarekin balore garrantzitsu

GURASOEI GUTUNA Lehiaketa

Aurten ere martxan da GURASOEI GUTUNA idazlan laburren lehiaketa (0-100… urte).

Haurrekin lanketa egiteko aukera paregabea duzue hemen. Gurasoekiko harremanak, gutunak idaztea, sentimenduen lanketa, istripuen eta doluaren gaia… ideia batzuk botatze aldera Haurrekin ez ezik zuek ere animatu idaztera. Atera barruko sentimenduak eta jarri idatzita. Badakit ez dela erraza, baina barruak askatzeko erabat baliagarria bai.
 ANIMATU!   http://www.ttiklik.com/gurasoei-gutuna/

*Iturria: TTIKLIK

 

Arazoa ez da ikasgelan eserita egoten ez dakitela, ez direla nahikoa mugitzen baizik (Argia blogak*)

Ikasleak ez direla gai eserita adi egoteko, ez dutela arreta jartzen, hiperaktibo asko dagoela… kexa orokor diren garaiotan, hain juxtu eserita denbora gehiegi igarotzen dutela uste du Angela Hanscom pediatrak: haurrak ez dira behar adina mugitzen, eta horren ondorioz ikasteko prestatuta ez dauden gorputzak (garunak) ditugu ikastetxeetan.

“Zaila da umeak lurrean bueltaka ikustea, zuhaitzetara igotzen edo jirabiraka, jolasgaraia murriztu